انیمیشن My Life as a Zucchini 2016

در جست‌وجوی شانسِ دوباره‌ای برای زندگیِ عادی هرگاه نقدی دربارهٔ فیلمی انیمیشنیِ استاپ‌موشن می‌نویسم، معمولاً با این جمله شروع می‌کنم که این هنر در حال فراموشی است و نیاز به حمایت بیشتری دارد. استاپ‌موشن زمانی جان تازه‌ای به سینما بخشید؛ زمانی که خبری از کامپیوترها و جلوه‌های دیجیتال نبود و خلق موجودات عظیم و جهان‌های فانتزی فقط با دقت دست‌ساز امکان‌پذیر می‌شد. خوشحالم که هر سال...

در جست‌وجوی شانسِ دوباره‌ای برای زندگیِ عادی هرگاه نقدی دربارهٔ فیلمی انیمیشنیِ استاپ‌موشن می‌نویسم، معمولاً با این جمله شروع می‌کنم که این هنر در حال فراموشی است و نیاز به حمایت بیشتری دارد. استاپ‌موشن زمانی جان تازه‌ای به سینما بخشید؛ زمانی که خبری از کامپیوترها و جلوه‌های دیجیتال نبود و خلق موجودات عظیم و جهان‌های فانتزی فقط با دقت دست‌ساز امکان‌پذیر می‌شد. خوشحالم که هر سال کسانی هستند که به این هنر جان می‌بخشند و زیبایی‌هایش را نشان می‌دهند. به نظرم باید سهمیه‌ای برای انیمیشن استاپ‌موشن و انیمیشن دوبعدی در جوایز مهم مانند اسکار در نظر گرفت؛ در غیر این صورت این قالب‌ها زودتر از آنچه تصور می‌کنیم، رنگ می‌بازند. هر سال لااقل یک فیلم از این دو شاخه در عرصهٔ بزرگ سر برمی‌آورد و امسال برای استاپ‌موشن سالِ خوش‌شانسی بود؛ این فیلم و «کوبو و دو تار» توانستند در مراسم معتبر جهانی درخشش داشته باشند. با وجود غلبهٔ انیمیشن‌های سه‌بعدی، کسب جایزه برای آثار این سبک دشوار است، اما خوشحالم که تماشای این اثر لذت‌بخش بود. این فیلم کوتاه حدود یک ساعت است. باید توجه داشت که ساخت فیلم در این قالب از سخت‌ترین تجربه‌های سینمایی است؛ کاری کاملاً دستی که فریم به فریم اجرا می‌شود. برای یک فیلم یک‌ساعته، تلاش عظیمی انجام شده که به حاصلِ قابل اعتنایی منجر شده و شایستهٔ نامزدی در اسکار بود. این اثر همچنین به‌عنوان نمایندهٔ سوئیس برای بهترین فیلم خارجی انتخاب شد، هرچند در آن رقابت جلو نرفت. فیلم‌نامه بر اساس یک کتاب اقتباس شده و داستانی ساده با پیامی قوی دارد. قصه دربارهٔ پسری پر از رویاست که پس از مرگ مادر الکلی‌اش به یتیم‌خانه سپرده می‌شود؛ جایی که آخرین مکانی بود که می‌خواست در آن باشد. در آن‌جا با پسری بداخلاق آشنا می‌شود و به‌زودی دوست صمیمی‌اش می‌گردد. بچه‌ها برای مقابله با وضعیتی که در آن پایان یافته‌اند، شوخی‌ها و بازی‌های کودکانه‌ای با مسئولان و بازدیدکنندگان ترتیب می‌دهند. باقیِ داستان هم می‌خواهد به ما بگوید آیا آن‌ها در زندگی‌شان شانس دوباره‌ای پیدا می‌کنند یا نه. «نمی‌دانم چرا گریه می‌کنم. بعضی وقت‌ها آدم‌ها از خوشحالی گریه می‌کنند.» وقتی پروژه‌ای از این دست آغاز می‌شود، انتخاب سناریوی ضعیف جایی برای آزمون‌وخطا باقی نمی‌گذارد؛ چون آثار استاپ‌موشنِ بلند به‌طور محدودتری تولید می‌شوند و انتظارها بالاست. سازندگان به سراغ اقتباس از یک رمان رفته‌اند که اغلب انتخاب هوشمندانه‌ای است. پرداخت به شخصیت‌ها و جان‌بخشیدن به مدل‌ها به‌ویژه در مراحل ابتدایی کار بسیار خوب انجام شده است. ظاهر شخصیت‌ها، به‌ویژه کودکان، با دید سازندگان هماهنگ و باورپذیر است. نرخ فریم مناسب و نمایش روان فیلم از نظر فنی قابل‌قبول و بدون ایراد برای تماشای عادی است. داستان تأثیرگذار است و ممکن است برای برخی تماشاگران غم‌انگیز هم باشد. عناصری از یک رابطهٔ ساده و کودکانه در داستان هست؛ با آمدن شخصیت دختر، روایت تازگی می‌گیرد و رویدادها تا پایان پرماجرا و سرگرم‌کننده ادامه می‌یابند. صداپیشگی و اجرای دیالوگ‌ها ممتاز است و سکانس‌ها از این جهت چشمگیرند. این اثر نخستین تجربهٔ کارگردانی فیلم کوتاه سازنده‌اش محسوب می‌شود؛ کاری قابل‌تحسین که امیدوارم او به جای مهاجرت به انیمیشن‌های کامپیوتری، باز هم آثاری مشابه با تکنیک‌های نوآورانه بسازد. مزیت دیگر فیلم کوتاه و موجز بودن آن است، هرچند برخی طرفداران این نوع آثار ممکن است کوتاهی زمان را ناکافی بدانند. مهم‌تر اینکه فیلم از کلیشه‌هایی که معمولاً در داستان‌های یتیم‌خانه‌ای می‌بینیم فاصله می‌گیرد. آغازِ اثر شوکه‌کننده بود و اگر واقعی می‌بود، سرنوشتِ پسر شاید در جای دیگری رقم می‌خورد. بخش‌های احساسی کمتر واکاوی شده‌اند، اما همین مقدار هم به‌خوبی و بدون تکیهٔ بیش‌ازحد بر احساسات منتقل می‌شود. این فیلم از بهترین‌های نوع خود است، اگرچه بی‌چون‌وچرا یک شاهکار به‌حساب نمی‌آید، خصوصاً اگر تماشاگر آثار متعددی از استاپ‌موشن بوده باشید. با این حال نمی‌توان آن را به‌سادگی نادیده گرفت و مطمئناً برای مخاطبان گوناگون جذاب است. اگر فکر می‌کنید این قالب فقط برای کودکان است، احتمالاً هنوز در ذهنیتِ پیش از دههٔ نود مانده‌اید. فیلم ارزش دیدن دارد و به‌خاطر کمیابی و کیفیتش توصیه می‌شود. ۷/۱۰