سریال The Man in the High Castle

ایدهٔ چندجهانی که در آنِ فروپاشی تابع موج، واقعیت‌ها را از نتایج نوسانات کوانتومی دیگر غیرقابل‌دسترس نمی‌کند — به‌اختصار اشاره به نظریهٔ «جهان‌های بسیار» یا دیدگاهی متفاوت مانند لورا مرسینی-هاوتون — بسیار دلنشین است. گویی سرنوشت چنین خواسته و شخصیت‌ها در رویایی جمعی نمود یافته‌اند. انگار ساز و کارِ اثر فراتر از مبدأ اصلی رفته و این کار به‌طرزی تحسین‌آمیز موفق از آب در آمده...

ایدهٔ چندجهانی که در آنِ فروپاشی تابع موج، واقعیت‌ها را از نتایج نوسانات کوانتومی دیگر غیرقابل‌دسترس نمی‌کند — به‌اختصار اشاره به نظریهٔ «جهان‌های بسیار» یا دیدگاهی متفاوت مانند لورا مرسینی-هاوتون — بسیار دلنشین است. گویی سرنوشت چنین خواسته و شخصیت‌ها در رویایی جمعی نمود یافته‌اند. انگار ساز و کارِ اثر فراتر از مبدأ اصلی رفته و این کار به‌طرزی تحسین‌آمیز موفق از آب در آمده است: جزئیات، سناریوها و شخصیت‌پردازی‌ها همه قابل‌توجه‌اند. در کودکی بیشتر از داستان‌های پیچیدهٔ فیلیپ کی. دیک خواندم، آن‌هایی که خطا و کیچ داشتند... چه‌کسی می‌داند چند سال پیش — چهل سال؟ — شاید من هم ندانم. هاینلاین، لو گوین، The Stars My Destination، مجموعهٔ هیچی (Heechee)، دورسای و حتی «اپراهای فضایی کلاسیک»ِ ای.ای. داک اسمیت و کلیفورد سیمک، تصویری روشن‌تر از دیک به‌جا می‌گذاشتند؛ دیک اثری است که باید بارها خواند و با توجه به تعداد زیاد اقتباس‌های سینمایی و تلویزیونیِ درجه‌یک، انتخاب بهترین کار عملاً ناممکن است. من طرفدار ادبیات آخرالزمانی یا سریال‌های معمولی نیستم؛ اما در اینجا چیزی از عادی نیست و خطوطی از آرمان‌شهر نیز به‌طور غیرقابل‌انکاری دیده می‌شود. هنر، انحطاط، رنج و پایداری؛ زندگی در تمام ابهتش. عشق و قهرمانی که در هر کودک، تاج تجربه را کامل می‌کند. این مجموعه با کارگردانی برجسته، تولیدِ متفکرانه، بازی‌های خوب و ریتم مناسب، تیمی قوی را شکل داده و سطح اثر را ارتقا داده و توقعات منطقی ما را ناامید نمی‌کند. از روی عادات شخصی معمولاً تا دیدن پایان یا دست‌کم دو ‌قسمت دیگر صبر می‌کنم و سپس با فاصله از تریلرها و نقدها سراغ اثر می‌روم. در فرصت مناسبی دیدمش؛ دیر بهتر از هرگز است. تماشای سه فصلِ پیاپیِ The Man in the High Castle برایم لذت‌بخش بود. تبریک به گروه سازنده. با احترام. --- یکی از بهترین درام‌های تلویزیونیِ یادمان اخیر ابتدا یک توضیح: رمان اصلیِ دیک را نخوانده‌ام و قصد خواندنش را هم ندارم. قضاوت من صرفاً براساس خودِ سریال است، بدون تأثیر یا نقد نسبت به رمان. این را کوتاه و بدون لو می‌گویم: از حیث داستان علمی-تخیلی، The Man in the High Castle کمی ضعیف عمل می‌کند. سازندگان تلاش کردند بخش علمی-تخیلی را در پایان جمع‌وجور کنند، اما کارِ نه‌چندان موفقی بود — شاید به‌خاطر کاهش بودجه یا عجله در تولید. خوشبختانه عنصر علمی-تخیلی، محور ارزش سریال نیست. آنچه سریال را به داستان‌گوییِ عالی و تلویزیونِ خوب تبدیل می‌کند، تاریخ‌متفاوت و قوس‌های شخصیت‌پردازی عمیق است؛ به‌ویژه داستان خانوادهٔ اسمیت — بالاترین خانواده در رایش آمریکایی نازی‌ها — فوق‌العاده است. از طریق جان و هلن اسمیت می‌توان فهمید برای آمریکایی‌های عادی چه معنایی داشت که در دنیای جایگزین با حزب نازی همراه شوند. با دیالوگ‌ها و فلش‌بک‌ها می‌بینیم چگونه پیوستن به حزب، جان و هلن را دگرگون کرده و آن‌ها را از خودِ دنیای جایگزین‌شان غیرقابل‌شناسایی ساخته است. قوس داستانی اسمیت‌ها به‌راستی محبوب‌ترین بخش من بود و ستون فقرات سریال محسوب می‌شود. برای جان یا هلن هرگز دلسوزی مطلقی نخواهید داشت، اما آن‌ها را می‌فهمید — و برای فرزندان‌شان ناامید خواهید شد. به این ترکیب، اندکی تعلیق و ضرب‌آهنگِ اکشن و حضور یک قهرمان مؤنث قدرتمند اضافه کنید تا متوجه شوید چرا این سریال واقعاً تلویزیون خوبی است. همچنین نگذارید حرفم دربارهٔ نقطهٔ ضعفِ علمی-تخیلی شما را منصرف کند. شاید سازندگان در پایان به‌خوبی آن بخش را جمع نکرده‌اند، اما قصهٔ شخصیت‌ها به‌طور کلی برایم قانع‌کننده و تمام‌شده بود (با یک استثنا که به نظرم کل اثر را خراب نکرد). این سریال را به کسانی که از این ژانرها لذت می‌برند توصیه می‌کنم: داستان‌های نظامی، تاریخی، تاریخ‌متفاوت، علمی-تخیلی سبک و درام/ماجراجویی‌های سیاسی. --- مشکل اصلی این‌جاست که تعداد قسمت‌ها از محتوای داستان فراتر می‌رود. مسأله‌ای که بسیاری از سریال‌های پخش آنلاین دارند: فصل‌ها برای داستانی که تعریف می‌کنند، بیش از حد قسمت دارند. در هر فصل حدود هشت قسمت ساخته شده ولی تقریباً پنج قسمت محتوای واقعی دارد؛ نتیجه آن‌قدر پرکننده و کش‌دار است که به‌نظر می‌رسد پیشرفتی ندارد و کارِ ارزشمندی انجام نمی‌دهد. با این‌حال، داستان جذاب است و دنیای سریال نیز جای جالبی برای کنکاش است. برخلاف The Handmaid's Tale یا بسیاری سریال‌های دیگر، احساس موعظه‌گرایی به بیننده دست نمی‌دهد. اما کش‌دار بودنِ محتوا محسوس است؛ یا باید تعداد قسمت‌ها را کم می‌کردند تا با داستان همخوانی داشته باشد، یا چند زیرخط داستانی بیشتر اضافه می‌کردند تا اثر تبدیل به اثریِ قوی شود. در نتیجه، حاصل کار سریالی خوب است که تا حدی تنک و کش‌آمده شده است. و سپس فصل سوم آمد و آنچه خوب بود به پیام‌های ایدئولوژیکِ یک‌طرفه بدل شد؛ موعظه‌ها پیوسته و بی‌وقفه شدند. --- The Man in the High Castle مجموعه‌ای اندیشناک و مسحورکننده است که تاریخِ جایگزینی را به تصویر می‌کشد که در آن قدرت‌های محور در جنگ جهانی دوم پیروز شده‌اند. با داستان‌سرایی بی‌نقص، شخصیت‌های درگیرکننده و دقتِ وسواسی در جزییات، این سریال در دنیای تلویزیون به‌راستی یک نگین به‌شمار می‌آید. این سریال کلاسِ بیلدینگ جهان را به‌خوبی اجرا می‌کند و بیننده را در سفری جذاب از دلِ آمریکایی دشت‌زدهٔ دیکتاتوری پیچیبه می‌برد، جایی که میان رایش بزرگ نازی و دولت‌های ژاپنی اقیانوس آرام تقسیم شده است. صحنه‌ها، لباس‌ها و وسایل با دقتی مثال‌زدنی ساخته شده‌اند و مخاطب را در این واقعیتِ ترسناکِ جایگزین غرق می‌کنند. نکته‌ای که واقعاً The Man in the High Castle را متمایز می‌کند، کنکاش در روان انسان و پرداختن به پیچیدگی‌های اخلاقی و انسانی در جهانی تحت حکومت فاشیستی است. شخصیت‌ها چندبعدی‌اند و هر کدام با تضادها، اسرار و آرزوهای درونی خود دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بازی‌ها، به‌ویژه از جانب روفوس سوئل، آلکسا داوالوس و کری-هیرویوکی تگاوا، درخشان‌اند و حتی در تاریک‌ترین موقعیت‌ها نیز همدلی با شخصیت‌ها را ممکن می‌سازند. روایت سریال تاروپودِ پیچیده‌ای از جاسوسی، مقاومت و زدوبندهای سیاسی است؛ هر قسمت شما را روی لبهٔ صندلی نگه می‌دارد و پیچ‌وتاب‌های غیرقابل‌پیش‌بینی‌اش تعلیق را حفظ می‌کنند. این اثر به موضوعات پیچیده‌ای چون آزادی، مقاومت و پیامدهای قدرتِ بی‌مهار می‌پردازد و مخاطب را به تامل دربارهٔ «اگرها»ی تاریخ وا می‌دارد. عنصر علمی-تخیلی که با جهان‌های موازی و فیلم‌های مرموزی که چشم‌اندازهایی از واقعیت‌های دیگر نشان می‌دهند، به داستان اضافه شده، لایهٔ دیگری از جذابیت را به روایت می‌افزاید و مرز واقعیت و امکان را به چالش می‌کشد. سریال توجه دقیقی به اصالِت تاریخی دارد و تصاویر واقعی تاریخی را به‌طور بی‌نقصی با روایتِ ساختگی ترکیب می‌کند؛ این ترکیب حس اصالت را تقویت کرده و واقع‌پذیری ترسناکِ تاریخِ جایگزین را بیشتر می‌کند. در نهایت، The Man in the High Castle اثری پرقدرت در داستان‌گویی و جهان‌سازی است. این سریال دیدگاه‌های شما را به چالش می‌کشد، شما را در تاریخی جایگزین فرو می‌برد و تأثیری ماندگار بر درک‌تان از جهان برجا می‌گذارد. چه اهل تاریخ باشید، چه طرفدار تاریخ‌متفاوت، یا صرفاً عاشق تلویزیونِ خوب، این سریال قطعاً ارزش تماشا دارد.