فیلم Le Cercle Rouge 1970

فیلم 1970 ژان-پیر ملویل، Le Cercle rouge (دایرهٔ سرخ)، یک فیلم جناییِ برنامه‌ریزی‌شده است که بر تعامل چند شخصیت در ابتدا ناآشنا بنا شده است. همان‌طور که نقل‌قول ساختگی ملویل از بودا که به‌عنوان عنوان میان‌بندی آمده می‌گوید: «وقتی مردانی، حتی بی‌خبر، روزی قرار است همدیگر را ملاقات کنند، هرچه بر هر یک بیاید، هرچقدر هم راه‌ها از هم جدا شوند، در آن روز ناگزیر...

فیلم 1970 ژان-پیر ملویل، Le Cercle rouge (دایرهٔ سرخ)، یک فیلم جناییِ برنامه‌ریزی‌شده است که بر تعامل چند شخصیت در ابتدا ناآشنا بنا شده است. همان‌طور که نقل‌قول ساختگی ملویل از بودا که به‌عنوان عنوان میان‌بندی آمده می‌گوید: «وقتی مردانی، حتی بی‌خبر، روزی قرار است همدیگر را ملاقات کنند، هرچه بر هر یک بیاید، هرچقدر هم راه‌ها از هم جدا شوند، در آن روز ناگزیر در دایرهٔ سرخ گرد خواهند آمد.» این مردان شامل کُری (آلن دلون) که تازه از زندان آزاد شده، وَوگل (جیان ماریا وولونته) که قبل از رسیدن به زندان از زیر نگهبانی پلیس فرار کرده، و تک‌تیرانداز الکلی یانسِن (ایو مونتان) هستند. در سرقت جواهرفروشی که این خلاف‌کاران بدشانس برنامه‌ریزی می‌کنند، کارآگاهی به‌نام ماتئی (آندره بورویل) آن‌ها را تعقیب می‌کند. ریتم ملویل بسیار کند است — که لازم هم هست تا تماشاگر بتواند رابطه‌های پیچیدهٔ آشنایی‌ها را بفهمد — و به‌طور کلی، کسانی که پیش‌تر از سینمای صاحب‌سبک فرانسوی اواسط قرن لذت نمی‌برند ممکن است این کندی را غیرقابل‌تحمل بدانند. با این حال، اگر از طرفداران موج نو فرانسه هستید، توانایی ملویل در حفظ تعلیق ممکن است برایتان «شیرینِ شکنجه‌آمیز» باشد؛ در تمام مدت تماشای فیلم، بیننده بی‌وقفه کنجکاو و در حالت انتظار برای دانستن اتفاق بعدی می‌ماند. وجوه بصری ملویل نیز همواره دل‌پذیر است: رنگ‌های کم‌جان، برداشت‌های دقیق از چهرهٔ شخصیت‌ها در چند لحظهٔ کلیدی، و تضاد چشمگیر میان دنیای آرام این مجرمان و شلوغی روزمرهٔ پاریس. باید اعتراف کرد که انتظار مقداری ناامیدی را داشتم، چون این سومین فیلم ملویل در سه سال متوالی دربارهٔ توطئه‌های جنایی بود (پیش از این Le Samouraï و L'Armée des ombres آمده بودند). با این حال، علیرغم تکرار موضوعی ملویل، Le Cercle rouge چیز تازه و شخصیت‌مندی ارائه می‌دهد. چند اشارهٔ بینامتن به Le Samouraï در طراحی صحنه دیده می‌شود، اما ملویل با به‌کارگیری بازیگران موردعلاقه‌اش نشان می‌دهد تا چه اندازه آن‌ها توانا بوده‌اند—به‌طوری که بعضی از خوب‌های آن فیلم این‌جا نقش منفی را بازی می‌کنند و بالعکس. به‌طور کلی، این فیلم اثری انقلابی یا تغییرزندگی‌آفرین نیست، اما بی‌شک اثری کلاسیک است که آزمون زمان را پس داده و ارزش دیدن دارد. گرچه فیلم برای شروع زمان زیادی لازم دارد و گاهی چهرهٔ آلن دلون و سبیلش اعصاب‌خردکن به‌نظر می‌رسد، اما این سرقتِ جنایی را واقعاً دوست داشتم. دلون در نقشی که نقشهٔ سرقت یک جواهرفروشی ویژهٔ پاریسی را می‌کشد، هم‌دست‌هایی را جذب می‌کند: پلیس سابق خوش‌پوش با مشکل الکل — یانسِن (ایو مونتان) — و وَوگل (جیان ماریا وولونته) که تازه فرار کرده است. فروشگاهِ جواهر در طبقهٔ بالاییِ یک خانهٔ شهری با سیستم امنیتی پیشرفته قرار دارد؛ آن‌ها باید محل را شناسایی کنند و با ابتکار و هوش خود سیستم‌ها را دور بزنند تا محموله‌ای به‌ارزش بیست میلیون دلار را سرقت و سپس از بین ببرند. هم‌زمان چند اوباش پس از اینکه کُری از رئیس سابقش وجهی برداشته، به دنبال او افتاده‌اند و پلیس به رهبری مأمور باتجربهٔ ماتئی (آندره بورویل) در تعقیب و جستجوی وَوگل است. نمی‌توانم بگویم بازی‌ها مرا به وجد آوردند؛ قطعاً فضایی «خنک» دارند که گاهی می‌تواند زیاده‌روی شود و در برخی مواقع این سه مرد عمق چندانی در پرداخت شخصیت نداشتند. در یک ساعتِ اول هم می‌توانست اتفاقات بیشتری بیفتد؛ استقرار خط داستانی بیش از حد طول می‌کشد — اما وقتی ژان-پیر ملویل همه‌چیز را مرتب می‌کند و فیلم تمرکز واضح‌تری پیدا می‌کند، ریتم خوب بالا می‌آید و میزان قابل‌قبولی از کشش همراه با لحظاتی از طنز تیره دیده می‌شود. از پایان فیلم خیلی خوشم نیامد، ولی گفتن بیش‌تر دربارهٔ آن، لوث کردن ماجراست.