فیلم Farewell, My Lovely 1975

چند هفته پیش دربارهٔ The Long Goodbye صحبت کردیم؛ فیلمی درخشان — دست‌کم از نظر من. اما دوست‌داران نوآر سنتی موافق نبودند. این‌جا اما یک نوآر مدرن غرق در نئون و بوی الکل داریم که فیلیپ مارلوِ ریمنْد چاندلر را دقیقاً همان‌طور که از خواندن کتاب‌ها تصور می‌کنید بازسازی می‌کند. همان چند ثانیهٔ آغازین کلیپ سخت بتوان باهاش مخالفت کرد. خوشبختانه فیلم در ادامه هم به...

چند هفته پیش دربارهٔ The Long Goodbye صحبت کردیم؛ فیلمی درخشان — دست‌کم از نظر من. اما دوست‌داران نوآر سنتی موافق نبودند. این‌جا اما یک نوآر مدرن غرق در نئون و بوی الکل داریم که فیلیپ مارلوِ ریمنْد چاندلر را دقیقاً همان‌طور که از خواندن کتاب‌ها تصور می‌کنید بازسازی می‌کند. همان چند ثانیهٔ آغازین کلیپ سخت بتوان باهاش مخالفت کرد. خوشبختانه فیلم در ادامه هم به همان قوت آغاز می‌ماند. البته به بزرگی Chinatown نمی‌رسد (که کمی بیش از یک سال پیش‌تر اکران شده بود) و در قیاس کنار آن تا حدی کهنه‌پسند جلوه می‌کند، اما فیلمِ بسیار خوبی است — و برخلاف بسیاری از آثار چارندلرگونهٔ آن دوره، با طعنه و چشم‌غره ساخته نشده است. شاید فکر کنید رابرت میچام برای این نقش کمی پیر باشد، اما سؤال سن را همان ابتدای کار مطرح می‌کنند. صدای خسته و روایت‌های درونی میچام و طرز برخوردش باعث می‌شود آدم تعجب کند که چرا در دهه‌های ۴۰، ۵۰ و ۶۰ نقش مارلو را بازی نکرده بود. حرفه‌اً میچام بعدها به نوعی در حالت کُندتری قرار گرفت، اما همین فیلم و The Yakuza و به‌ویژه نوآر نوستالژیکِ Boston یعنی The Friends of Eddie Coyle نشان دادند که وقتی بخواهد، می‌تواند واقعاً درخشان باشد. در کنار میچام، شارلوت رمپلینگ نقش فم فتال را بازی می‌کند. رمپلینگ در اواخر دوران بازیگری‌اش هم عملکرد درخشانی داشته؛ در دههٔ ۱۹۷۰ زیبا و مدل بود و ظاهراً سراغ جراحی زیبایی نرفته و به‌خوبی سنش را پشت سر گذاشته است. اخیراً در پایان نامیمون سریال Dexter نقش قابل‌توجهی داشت و در نوآر تأثیرگذار I, Anna (۲۰۱۲) نقش مادربزرگ بدی را ایفا کرد. او در Farewell, My Lovely واقعاً خوب است. میچام با این بازیگر منضبط برخوردهایی داشت و دربارهٔ او گفته است: «دختر توی عکس شارلوت رمپلینگ بود. همان دختری که در The Night Porter سکسِ S&M را دوست داشت. او با یک همراهی عجیب رسید، دو شوهر یا چیزی شبیه آن. یا آن‌ها دوست بودند و او با یکی از آن‌ها ازدواج کرده بود و او سبیل گذاشته و مردانه شده بود. او مرتب دهانش را حرکت می‌داد، انگار می‌خواست گوشش را ببلعد. من او را از سمت راست گذاشتم چون دو جوش سیاه بزرگ روی گوش چپش داشت و می‌ترسیدم از جا بپَرَند و روی لبم بنشینند. در آن صحنه‌ها اصلاً وقت چای خوردن نبود.» نویسندهٔ پاپ جیم تامپسون (The Grifters, The Killing, The Getaway) در تنها تجربهٔ بازیگری‌اش نقش قاضی بَکستر ویلسون گریِل را ایفا می‌کند. برخی جان آیرلند را خواهند شناخت؛ او که بیشتر به‌خاطر وسترن‌هایش شناخته می‌شود، نقش‌های اصلی زیادی در نوآرهای کوچک‌تر مثل Open Secret و Railroaded! داشته است. یکی از بازیگران مکمل قابل‌توجه، سیلوِستر (اسلای) استالونه است که نقش یک اوباش را بازی می‌کند (نقش او به‌مراتب بزرگ‌تر از حضور آرنولد در The Long Goodbye است). سیلویا مایلز هم در نقش خود فوق‌العاده است؛ تماشای همدردی میچام با رقاصهٔ پیشین بورلسک بسیار تأثیرگذار است و او برای این نقش نامزد اسکار هم شد. چند نکتهٔ جالب: - تهیه‌کنندگان در ابتدا ریچارد برتون را برای نقش مارلو می‌خواستند، اما او به‌خاطر کارهای دیگر درگیر بود. میچام از جلوی دوربین یک فیلم اتو پرِمینگر به‌نام Rosebud بیرون آمد (یا به‌خاطر مشروب‌خواری اخراج شد) و سریعاً برای نقش Farewell, My Lovely انتخاب شد. - کت راه‌راه تیرهٔ میچام (بدون جایگزین) در اصل برای ویکتور مِی‌چِر در دههٔ ۴۰ دوخته شده بود. میچام از پوشیدن «کت پیر وکهنهٔ ویکتور مِی‌چِر» خوشش نمی‌آمد. - اگرچه فیلم در دههٔ ۴۰ می‌گذرد، دنباله‌اش The Big Sleep در دههٔ ۷۰ اتفاق می‌افتد و فیلمی ضعیف است. جالب اینکه میچام اولین بازیگری شد که مارلو را در دو فیلم بازی کرد. - داستان چاندلر اولین بار به فیلم تبدیل شد با عنوان The Falcon Takes Over با جورج سندرز (که نقش مارلو را بازی نمی‌کرد بلکه نقش The Falcon را داشت). کمی بعد Murder, My Sweet ساخته شد. قبل از فیلم‌برداری Farewell, My Lovely میچام گفته بود: «پیشنهاد کردم حقوق Murder, My Sweet با دیک پاول را بخریم، آن را دوباره اکران کنیم و برویم کنار دریا.» خوشبختانه این کار را نکرد. این فیلمی است که نباید آن را از دست داد؛ چاندلر در اوج. --------- رابرت میچام با طنزی زیرکانه هم روایت می‌کند و هم بازی می‌کند در این اقتباس نسبتاً خنثی از رمان ریمنْد چاندلر. او آن کارآگاه اخمو و مُنگ است که از پس اختلافات خانوادگی و خطاهای زناشویی امرار معاش می‌کند. پس از نجاتش از گلوله‌باران، «مارلو» توسط مردِ کم‌حرفی به‌نام «موس» (جک اوهاللران) استخدام می‌شود تا دختر گمشده‌اش «ولما» را پیدا کند. اما وقتی تحقیقات به نتیجه می‌رسد، مارلو خود را در دردسری سخت می‌بیند: ولما پیشرفت کرده، بالا رفته و دلیلی برای پیدا شدن یا روبه‌رو شدنِ گذشته‌اش در مقابل شوهر جدید ندارد. در مسیر حل معما، او درگیر توطئه‌هایی با «ماریوت» (آنتونی زِربِه) هم می‌شود که به او پیشنهاد ۱۵٬۰۰۰ دلار می‌دهد تا در یک تبادل باج‌گیری مشکوک دست‌کم دستش را نگه دارد. واضح است که همهٔ چیز طبق برنامه پیش نمی‌رود و با افزایش شمار جنازه‌ها، او درمی‌یابد که دو پرونده به‌طرز خطرناکی به هم مرتبط‌اند. برای او شاید ماجرا چندان خطرناک نباشد، اما برای غم‌انگیزِ «جِسی» (نقشی که صحنه‌ها را می‌رباید اما استفادهٔ کمی از او شده—سیلویا مایلز) وضع متفاوت است؛ کسی که زمانی با ولما می‌گشته و بهتر بود سرش را پایین نگه می‌داشت. در همین حال، دوست پلیس اذیت‌شدهٔ او «نالتی» (جان آیرلند) تحت فشار فزاینده‌ای است تا این آش را جمع‌و‌جور کند، و اگر لازم باشد برای این کار مارلو را به گرگ‌ها بیفکند، برای مسئولان بهتر هم هست. هرچه این خطوط درونی به هم بافیده می‌شوند، برای او (و برای ما) چندان سخت نیست که بفهمیم چه کسی بیشترین ضرر را دارد و چه کسی نخ‌های مرگ را می‌کشد. داستان نسبتاً خوب است و میچام در این نقش‌های سنگین، بدخو و الکلی همیشه قابل‌اعتماد است، اما شارلوت رمپلینگ در اینجا چندان باورپذیر نیست و آنتونی زِربِه هم کاملاً تک‌بعدی است. ریتم فیلم هرگز واقعاً از دندهٔ یک خارج نمی‌شود—با وجود اینکه در کتاب چیزهای زیادی هست که می‌توانست ما را مجذوب کند. شاید این فیلم هیجان‌انگیزتر می‌بود اگر چهل سال زودتر، در تک‌رنگ و با کثیفی و عفونتِ بیشتر ساخته می‌شد. در وضعیت کنونی، فیلم کمی بیش از حد استریل و پرحرف به‌نظر می‌رسد. به‌طور کلی دیدنی است اما چیز خاصی ارائه نمی‌دهد.