فیلم Black Bread 2010

داستانی متفاوت در روزگار پساجنگ داخلی اسپانیا. با هوشمندی، تریلر را با نابودی کودکی ساده‌دلِ قهرمان اصلی درآمیخته است. مرز میان خوب و بد، راست و دروغ در پی‌آمدهای رخدادها مبهم است؛ تماشاگری که امروز دنبال آثار برجسته سینمای اسپانیا می‌گردد، نباید این فیلم را از دست بدهد. «Pa Negre» (نان سیاه) ساختهٔ آگوستی ویلارونگا به سنتی حیاتی در سینمای اسپانیا تعلق دارد که از منظر کودک...

داستانی متفاوت در روزگار پساجنگ داخلی اسپانیا. با هوشمندی، تریلر را با نابودی کودکی ساده‌دلِ قهرمان اصلی درآمیخته است. مرز میان خوب و بد، راست و دروغ در پی‌آمدهای رخدادها مبهم است؛ تماشاگری که امروز دنبال آثار برجسته سینمای اسپانیا می‌گردد، نباید این فیلم را از دست بدهد. «Pa Negre» (نان سیاه) ساختهٔ آگوستی ویلارونگا به سنتی حیاتی در سینمای اسپانیا تعلق دارد که از منظر کودک برای نشان‌دادنِ نحوه‌ای که فاشیسم جوامع را از درون مسموم می‌کند، بهره می‌برد. همان‌طور که در «هزارتوی پن» گیلرمو دل تورو و به‌خصوص «ال سور» ویکتور آریس دیده می‌شود، این فیلم هم درک می‌کند که کودکی در زیرِ سایهٔ فاشیسم به مرگ زودرس معصومیت می‌انجامد. آندروِی جوان صرفاً بزرگ نمی‌شود؛ او ناچار است شاهد فساد اخلاقی‌ای باشد که زیرِ سطحِ دهکدهٔ کاتالانیِ پساجنگِ او جاری است. فیلم در دو سطح کار می‌کند: از یک سو معمایی ساختارمند دارد که مثل یک بازی پیچیدهٔ معمایی، آندرو را نشان می‌دهد که تکه‌های پازلِ رفتارها و انگیزه‌ها را پس از مرگ پدر و پسر کنار هم می‌گذارد. از سوی دیگر، بررسی بی‌تَردیدِ افراط‌های انسانی است: قساوت‌هایی که ثروتمندان برای منافع خود مرتکب می‌شوند و فداکاری‌های عمیقی که دیگران در راه بقا و وفاداری انجام می‌دهند. عنوان «نان سیاه» هم به نان تلخ سهمیه‌ای فقر اشاره دارد و هم به تاریکی‌ای که سراسر داستان را فراگرفته است. ویلارونگا فضای ایده‌آلی برای این روایت می‌سازد. فیلم خام و بیرحمانه است، با رنگ‌هایی عمدتاً کم‌اشباع که تنگدستی پساجنگ و خاکستریِ اخلاقی را ثبت می‌کنند. بازی‌ها بسیار مناسب و واقع‌گرایانه‌اند و وحشتِ گوتیک را در زمینه‌ای ملموس جا می‌گذارند. اینکه این نخستین فیلم به زبان کاتالان بود که اسپانیا را در اسکار نمایندگی کرد، با توجه به سرکوبِ شدیدِ فرهنگی کاتالونیا در دوران فرانکو، اهمیت سیاسی دارد. با این حال، هستهٔ معمایی فیلم گاه چنان متراکم است که شاید حتی بیش از حد هم باشد. رشته‌های خیانت، همکاری و انتقام در تمامیت خود دشوار دنبال می‌شوند و گاهی بیننده را گیج می‌کنند. فیلم شاید به زمانِ بیشتری نیاز داشت تا روایتش نفس بکشد یا فیلمنامه‌ای کمتر بلندپروازانه می‌طلبید. «نان سیاه» با امتیاز ۸ از ۱۰، اثری هراس‌آور و مهم است که گاه زیر وزن پیچیدگی‌اش خم می‌شود؛ اما آنچه به تصویر می‌کشد—مسمومیتی که فاشیسم برجا می‌گذارد—مدت‌ها پس از آخرین نما در ذهن مخاطب می‌ماند.