فیلم The Usual Suspects 1995

فیلمی عالی با اجرای درخشان کوین اسپیسی که همراهی خوبی از دیگر بازیگران هم دارد. «من به خدا اعتقاد ندارم، اما از او می‌ترسم.» — همیشه کیتون این حرف را می‌زد. من اما به خدا اعتقاد دارم، و تنها چیزی که مرا می‌ترساند کیسر سوزه است. «مظنونان همیشگی» به کارگردانی برایان سینگر و فیلمنامه‌ای از کریستوفر مک‌کواری ساخته شده است. بازیگرانِ شاخص فیلم شامل گابریل بیرن، کوین...

فیلمی عالی با اجرای درخشان کوین اسپیسی که همراهی خوبی از دیگر بازیگران هم دارد. «من به خدا اعتقاد ندارم، اما از او می‌ترسم.» — همیشه کیتون این حرف را می‌زد. من اما به خدا اعتقاد دارم، و تنها چیزی که مرا می‌ترساند کیسر سوزه است. «مظنونان همیشگی» به کارگردانی برایان سینگر و فیلمنامه‌ای از کریستوفر مک‌کواری ساخته شده است. بازیگرانِ شاخص فیلم شامل گابریل بیرن، کوین اسپیسی، کوین پولاک، استیون بالدوین، بنیشیو دل تورو، چاز پالمینتری، پیت پوسلت‌ویت، جیانکارلو اسپوزیتو و دن هدایه هستند. موسیقی جان آتمان و فیلم‌برداری نیوتون توماس سیگل است. در یک اتاق بازجویی در لس‌آنجلس، وربال کینت (اسپیسی) سعی می‌کند مأموران را قانع کند که یک ارباب جنایت افسانه‌ای به نام کیسر سوزه وجود دارد و او مسئول کشاندن او و چهار همراهش به یک سرقت چند میلیون دلاری است که با انفجاری در بندر سن پدرو به پایان رسید و کمی‌نفر نجات یافتند. فیلم در سال 1995 بدون سر و صدای زیاد اکران شد، اما خیلی زود دهان‌به‌دهان شهرت پیدا کرد و به فیلمی که باید دید تبدیل شد. کارگردان و نویسنده جوان، سینگر و مک‌کواری، در این فیلم کلاس درسی از طرح‌بندی جنایی/معمایی/نوآر ارائه می‌دهند؛ با پیچش‌های حساب‌شده و ترفندهای دقیق روایت. ماهیت اصلی داستان ساده است: کیسر سوزه کیست؟ شهرتش مملو از وحشت است و شاید خودش شیطان باشد. آنچه در طول فیلم می‌بینیم تعداد زیادی صحنه است که در قالب بازگشت به گذشته و با روایت کینت نمایش داده می‌شود، در حالی که پلیس فشار را بیشتر می‌کند. با پنج جنایتکاری آشنا می‌شویم که عنوان «مظنونان همیشگی» را شکل می‌دهند؛ دیالوگ‌ها آمیخته به شوخ‌طبعیِ مردانه‌اند. افزودن شخصیت کوبایاشی با بازی پیت پوسلت‌ویت، که به‌نوعی پیام‌آور شوم سوزه است، جذابیت داستان را افزایش می‌دهد. همه چیز به اوجی می‌رسد که شما را وادار می‌کند درباره آنچه تماشا کرده‌اید فکر کنید. دلیل اینکه فیلم در بازدیدهای مکرر هم همچنان تاثیرگذار است این است که بیننده فریب خورده است؛ در حالی که از بازی‌های عالی لذت می‌برد، چیزی را تجربه کرده که در ژانرش ماندگار خواهد ماند. عاملِ بازبینی‌های مکرر—حتی پس از چند دهه—هنوز قدرتمند است. گذشت زمان و انتشار خانگی موقعیت اسطوره‌ای فیلم را تقویت کرده است. تنش‌ها و درگیری‌های پشت صحنه به غنای شخصیت‌پردازی کمک کرده‌اند. در فیلم ردپایی از سرنخ‌ها وجود دارد که هویت سوزه را فاش می‌کند—چه کسی فکرش را می‌کرد؟ «مظنونان همیشگی» هدیه‌ای سینمایی است که همچنان ارزش تماشا دارد. یک پیچش هوشمندانه و هواداران پرشور تنها نکات برجسته این فیلم سرقتِ متوسط هستند. وبلاگ‌ها، نقدها و دوستان سال‌ها «مظنونان همیشگی» را تبلیغ کردند تا اینکه بالاخره دیدم؛ فیلم خوب بود. پیچش پایانی فیلم که تمام مدت به سوی آن می‌رفت، هوشمندانه است؛ اما بدون آن پیچش، فیلم نسبتا معمولی است. روش انجام سرقت‌ها بیشتر از طریق زور و فشار است تا برنامه‌ریزی هوشمندانه. تسلط کیسر سوزه بر دیگر شخصیت‌ها بیشتر شبیه سوءاستفاده از مجرمانی نه‌چندان زیرک است تا یک ذهنِ نابغه. برای من این فیلم در بهترین حالت متوسط است. فیلمی که شایسته بازبینی و به خاطر سپردن است. به نظر من ناعادلانه است که این فیلم امروزه تا حدی فراموش شده، شاید به خاطر طرح پیچیده و پر از فلاش‌بک آن باشد. قبول دارم که این موضوع می‌تواند مخاطب را گیج کند، اما فیلم‌های پیچیده‌تری هم هستند که از مد نیفتاده‌اند. درهرحال فیلمی باکیفیت است، بازیگران خوب و قصه‌ای که دست‌کم بسیار جذاب است. نکته کوچک: فیلم هر دو اسکاری را که نامزدش بود (بهترین فیلمنامه‌اورجینال و بهترین بازیگر نقش مکمل) برد. ماجرای فیلم از زمانی آغاز می‌شود که گروهی از مردان، ظاهراً تصادفی، توسط پلیس برای یک صف‌بندی معرفی می‌شوند. آنچه در ابتدا عادی به نظر می‌رسد، چنین نیست: همه آن‌ها مجرمانی بودند که به پلیس شناخته شده بودند و به‌خصوص یکی از آن‌ها که قبلاً پلیس بوده و به نظر می‌رسید از جرم بازنشسته و زندگی سالمی دارد. پس از این صحنه افتتاحیه، فیلم تلاش پلیس برای دستگیری عاملان تیراندازی در یک قایق را نشان می‌دهد؛ ماجرایی که چند کشته و یک بازمانده داشت و او قرار است همهٔ آنچه رخ داده را تعریف کند. و بیشتر از این نمی‌گویم چون این فیلمنامه از آن دسته است که هر چه کمتر از قبل بدانید بهتر است. بازیگران توسط دو بازیگر بزرگ هدایت می‌شوند: گابریل بیرن و کوین اسپیسی. هر دو در نقش‌هایشان کاملاً درگیر کار هستند و هر زمان روی صحنه می‌آیند توجه را به خود جلب می‌کنند؛ به‌نحوی مکمل یکدیگر: اسپیسی مردی ظاهراً ضعیف و بیمار را بازی می‌کند که کمترین مظنون ممکن به نظر می‌رسد، در حالی که بیرن همان نقش مردِ سخت را دارد. کار پست‌لیتویت در نقش کوبایاشی هم بار دیگر تاثیرگذار است و نقش فرعی اما مهمی ایفا می‌کند. از نظر فنی، کارگردانی برایان سینگر شایسته تحسین است؛ او به تعلیق وفادار مانده و وسوسهٔ تبدیل فیلم به صحنه‌های پر سر و صدا و اکشن را مهار کرده است. بهترین نکته فیلم فضاسازی پرتنش و روش مرموز روایت آن است که با پر کردن فیلم از تیراندازی‌های تصادفی و تعقیب‌وگریزها از بین می‌رفت. موسیقیِ متن، به‌ویژه تم اصلی که در تیتراژ افتتاحیه و پایان استفاده شده، اتمسفرِ فیلم را به خوبی تقویت می‌کند. باقی عناصر متوسط‌اند اما بدون خطاهای فاحش اجرا شده‌اند. تنها نکته‌ای که من نقد می‌کنم گرافیک تیتراژ ابتدایی است که حالا قدیمی به نظر می‌رسد. در نگاه اول، وقتی «مظنونان همیشگی» را دیدم، مشتاق بودم بدانم علت هیاهو چیست؛ اما تا حدودی ناامید شدم. با این حال بعضی جنبه‌های فیلم قوی بود. از نظر فنی فیلم تأثیرگذار است. جهت‌یابی دوربین توسط برایان سینگر قابل توجه است، به‌خصوص که این تنها دومین فیلم بلند او بود. جایی که فیلم برای من کم می‌آورد فیلمنامه است. دیالوگ و کلیت داستان جذاب‌اند، اما اجرا ضعیف است. به‌ویژه پردهٔ اول داستان تکه‌تکه و سخت دنبال کردن بود. مخاطب مستقیماً وسط ماجرا و میان مجرمان رها می‌شود و اطلاعات کمی دربارهٔ پیشینهٔ آن‌ها یا ارتباط‌شان به یکدیگر داده می‌شود. با معرفی شخصیت‌های جدید، روایت پیچیده‌تر و دنبال کردن قطعات سخت‌تر می‌شود. وقتی فیلم به نیمهٔ دوم نزدیک می‌شود، کارها کمی منظم‌تر می‌شود و نیمهٔ پسینی فیلم لذت‌بخش‌تر می‌شود. از نظر بازیگری اجراها متنوع‌اند. برخی بازیگران مانند کوین اسپیسی و گابریل بیرن اجراهایی محکم و توانا ارائه می‌دهند، اما برخی شخصیت‌ها شبیه کاریکاتورهای اغراق‌شده از جنایتکاران عجیب به نظر می‌رسند، مثلاً نقش بنیشیو دل تورو بسیار اغراق‌آمیز بود. یکی از نکات فروش فیلم پیچش پایانی‌اش است. من شخصاً از دور متوجه آن شدم که کمی ناامیدکننده بود. شاید با بازبینی دوم فیلم امتیازش بالاتر برود، اما فعلاً من سه ستاره به آن می‌دهم؛ عمدهٔ این نمره به خاطر جنبه‌های فنی قوی فیلم است، در غیر این صورت احتمالاً نمرهٔ پایین‌تری می‌گرفتم. این فیلم با چند بار دیدن، جنبه‌ای فراواقعی پیدا می‌کند. کارگردان و فیلمنامه‌نویس ممکن است نپذیرند که فیلم یک تریلر فراواقعی است و اصرار داشته باشند که صرفاً یک فیلم هالیوودی معمولی است، اما چند بار دیدن نشان می‌دهد که فیلم الزاماً نوعی تریلر فراواقعی هم هست. داستان حول پنج مجرم می‌چرخد که خود را تا اندازه‌ای خدایان می‌دانند و این یکی از سرنخ‌هاست. همچنین در چند بازبینی درمی‌یابید این افراد آنچه به نظر می‌رسند نیستند و یکی از زنان وکیل در فیلم در نهایت معامله‌ای با «شیطان» می‌کند. «شیطان» در میان آن پنج نفر با نام «کایزر» شناخته می‌شود؛ اشاره‌ای به قیصر که ریشهٔ واژهٔ «کایزر» است و از نظرِ نمادین می‌تواند دلالت بر یک شرّ فراطبیعی داشته باشد. وقتی بفهمید شیطان قادر به گفتن حقیقت نیست و هرچه می‌گوید دروغ است، هویت واقعی شیطان آشکار می‌شود. پنج مجرم بر این باورند که می‌توانند «شیطان‌های بهتر» باشند؛ یکی از آن پنج در واقع جایگزین زن وکیل است که دلایلش را در صورت تماشا خواهید فهمید. شاهکاری واقعی در ژانر جنایی! پنج «مظنون همیشگی» توسط پلیس برای صف‌بندی هویت جمع می‌شوند پس از یک سرقت در نیویورک. واضح است که آن‌ها دخالتی نداشتند، اما وقتی با هم قرار می‌شوند تصمیم می‌گیرند از پلیس انتقام بگیرند. نقشهٔ آن‌ها خوب پیش می‌رود تا اینکه دخولِ خلافکار بین‌المللیِ فوق‌العاده «کیسر سوزه» از طریق نمایندهٔ خونسرد اما تهدیدآمیزش «آقای کوبایاشی» (نقشی درخشان از پیت پوسلت‌ویت) رخ می‌دهد و به‌زودی مشخص می‌شود که تنها پلیس هدف نیست. روایت به‌صورت هوشمندانه و بازتابی بیان می‌شود و اجراهای درخشانی از کوین اسپیسی و گابریل بیرن دارد که تماشاگر را دربارهٔ «سوزه» در اندیشه فرو می‌برد و پایانی می‌گذارد که هرگز از یاد نمی‌رود. چنین شاهکاری در فرهنگ سینماست. کیسر سوزه کیست؟ چه اهمیتی دارد؟ فیلمی از 1995 به کارگردانی برایان سینگر، «مظنونان همیشگی» درام/معمایی دربارهٔ پنج خلافکار است که تصمیم می‌گیرند متحد شوند و از پلیس انتقام بگیرند. پس از عملی موفق، این پنج نفر توسط جنایتکار افسانه‌ای کیسر سوزه دست‌کاری می‌شوند تا کاری بسیار خطرناک‌تر انجام دهند. یکی دستگیر می‌شود و توسط پلیس بازجویی می‌شود. سؤال بزرگ این است: کیسر سوزه کیست؟ پیت پوسلت‌ویت نقش دست‌راست سوزه را بازی می‌کند و سوزی ایمیس نقش معشوقهٔ یکی از خلافکاران را بر عهده دارد. این فیلم «پایان با پیچش» است و راستش، فیلم بیش از حد بر آن پیچش تکیه دارد. تمام فیلم حالت «صبر کن تا پیچش برسد» دارد و خودِ تماشا اغلب سرگرم‌کننده نیست. در واقع بیشتر دیالوگ‌ها نسبتاً خسته‌کننده‌اند و فقط در انتها ارزش پیدا می‌کنند. شخصیت‌های اصلی هم به‌جز کاراکتر اسپیسی عمدتاً آدم‌های بددهان و خلافکارانی سطحی‌اند؛ بنابراین سخت است به آن‌ها اهمیت داد. اگر می‌خواهند همدیگر را بکشند برای من فرقی ندارد. بله، پایان از جهاتی هوشمندانه است، اما آنچه تا آن لحظه می‌گذرد واقعاً ارزش تحمل کردن ندارد. من توانستم هویت مرد مرموز را تا دو گزینه محدود کنم و حدسم درست از آب درآمد. جزئیاتی در پیچش وجود دارد که شاید بدون دانستن پایان و بازبینی دوباره کسی نتواند همه‌اش را حدس بزند. اما بعد از دیدن فیلم، من رغبتی به دیدن مجدد ندارم؛ داستان و شخصیت‌ها به‌اندازه‌ای نیستند که بخواهم دوباره تماشا کنم. فیلم 106 دقیقه است و در لس‌آنجلس و نیویورک فیلم‌برداری شده است. نتیجه‌گیری: برایم بیش‌ازحد بزرگ‌نمایی شده است. یکی از بهترین فیلم‌های سرقت/کلاهبرداری با یکی از عمیق‌ترین پیچش‌های پایانی تاریخ سینما. فیلمی از کریستوفر مک‌کواری (فیلم‌نامه‌نویسی که بعداً فیلم‌های مأموریت غیرممکن را نوشت/ساخت) و کارگردانی برایان سینگر (مجموعهٔ مردان ایکس)، این یکی از بهترین فیلم‌های سرقت است که تاکنون ساخته شده و پیچش پایانی‌اش واقعا شگفت‌انگیز است. همه‌چیز در این فیلم—داستان، بازی‌ها (به‌ویژه اجرای برجستهٔ کوین اسپیسی)، دیالوگ‌ها—خوب کار می‌کنند. اگر آن را ندیده‌اید، یک شاهکار در داستان جنایی را از دست داده‌اید؛ فیلمی است که مشکلی با تماشای مکرر آن ندارم.