فیلم The Lost Weekend 1945

هذیان بیماری‌ای است که فقط شب‌ها سراغ آدم می‌آید. دان بیرنام الکلی صرف نیست؛ او یک مُسِکرِ جدّی است. کسانی که دوستش دارند، آخر هفته او را تنها می‌گذارند به این شرط که روی نگارش خودش متمرکز شود، به این امید که از مشروب که زندگی و بنیان عشق او را نابود کرده، دور بماند. بیلی وایدر این داستان را با استادی می‌گرداند. اولین ضربه استادانه‌اش انتخاب...

هذیان بیماری‌ای است که فقط شب‌ها سراغ آدم می‌آید. دان بیرنام الکلی صرف نیست؛ او یک مُسِکرِ جدّی است. کسانی که دوستش دارند، آخر هفته او را تنها می‌گذارند به این شرط که روی نگارش خودش متمرکز شود، به این امید که از مشروب که زندگی و بنیان عشق او را نابود کرده، دور بماند. بیلی وایدر این داستان را با استادی می‌گرداند. اولین ضربه استادانه‌اش انتخاب ری میلند برای نقش اصلی بود؛ میلند آن زمان بیشتر برای نقش‌های سبک و دوست‌داشتنی شناخته شده بود، بنابراین دیدن تبدیل تدریجی او به سایه‌ای تاریک از شخصیت ظاهری‌اش برای مخاطبان همزمانش تکان‌دهنده بود. این فرمول بعدها با «روزهای شراب و گل سرخ» اثر بلیک ادواردز و اجرای جاچ لمون تکرار شد. فیلم از ریلی روشن و تقریباً شاد آغاز می‌شود و پس از آن به‌سرعت ما را همراه دان می‌کند تا شاهد سقوط او به کابوس‌هایی باشیم که بازی میلند با مهارت کامل آنها را جان می‌بخشد. در این مسیر او به دنبال گروکشی یک ماشین تحریر می‌گردد، با التماس دل‌شکننده از دهانه بارتِندر نوشیدنی می‌خواهد، به بیمارستان ترک اعتیاد می‌افتد که در آن کابوس‌های شبانه او را دربر می‌گیرد و هذیان‌ها از بی‌اعتنایی هولناک او به هشیاری خبر می‌دهند. کیفیت جذب‌کنندگی فیلم فقط به بازی میلند محدود نیست؛ وایدر با استفاده از فوکوس عمیق و نماهایی که دائماً به مشروب و نشانه‌های آن اشاره می‌کنند—مثل حلقه‌های آب که با هر شات رای خالی‌تر می‌شوند یا قاب‌بندی از پشت بطری‌ها—همواره بیننده را به سمت «شراب شیطانی» هدایت می‌کند. موسیقی میکلوش روزا هم به‌طرز بی‌نقصی حال و هوای گرداب‌گون و کابوس‌آلود را تقویت می‌کند؛ در مجموع کارهای فنی فیلم در اوج‌اند. داستان پشت‌صحنه اکران این شاهکار هم جالب است: پارامونت در ابتدا نمی‌خواست فیلم را پخش کند چون گروه‌های طرفدار اعتدال اعتراض کردند که فیلم مشروب‌خواری را ترویج می‌دهد. حتی گروهی پیشنهاد کردند منفی فیلم به مبلغ پنج میلیون دلار نابود شود، اما وایدر مقاومت کرد و خوشبختانه امروز جهان سینما می‌تواند این کلاسیک تیره و تأثیرگذار را تماشا کند. یکی از بهترین فیلم‌های بیلی وایدر و بی‌تردید بهترین اجرای ری میلند؛ او در نقشی خلاف نوع قبلی‌اش بازی کرده و کاملاً رفتار مایوس، دستکاری‌کننده و حتی جنایی شخصیت اصلی را به تصویر می‌کشد. بیش از هفتاد سال پس از اکران، فیلم هنوز ضربه‌ای سهمگین وارد می‌کند. این فیلم که برنده اسکار بهترین فیلم شد (و همچنین جوایز کارگردانی، بازیگر و فیلمنامه را از آن خود کرد)، بازی خوبی دارد اگرچه برای برخی تا حدودی نمایش‌گونه و صحنه‌محور به‌نظر می‌رسد؛ از منظر کارگردان بیلی وایدر برداشت تا حدی واقع‌گرایانه‌ای از الکلیسم ارائه می‌دهد. پایان داستان کمی خوشبینانه است اما در مجموع درامی جذاب و قابل توجه است. اجرای درخشان ری میلند در این اقتباس نیمه‌خودزندگی‌نامه‌ای از چهار روز زندگی نویسنده چارلز آر. جکسون—که اینجا به‌صورت «دان بیرنام» تصویر شده—حیرت‌آور است. هر بار که ظاهراً در مسیر ترک است، اعتیاد او شدیدتر می‌شود؛ با برداشتن ده دلار که برای خدمتکار خانه بوده به یک مصرف‌کننده بی‌پروا بدل می‌شود و تا عمق یأس پایین می‌آید، تا جایی که به سایه‌ای دست‌وپاچلفتی و التماس‌کننده بدل می‌شود که عطش شات بعدی را دارد. میلند شایسته جایزه اسکار بود و پشتیبانی‌های گاه‌به‌گاه اما مؤثر فیلیپ تری و جین ویمَن نیز کمک می‌کنند تا مبارزه نزدیک و آزاردهنده مردی که کنترل را از دست داده، به‌خوبی نشان داده شود. صحنه‌هایی که او دنبال یک گروکده باز در یوم کیپور می‌گردد، سقوط او تا ته چاه را به‌طرزی استادانه نمایش می‌دهد و موسیقی میکلوش روزا فضای تاریک و تأثیرگذار فیلم را تکمیل می‌کند. فیلمی فوق‌العاده.