فیلم Once Upon a Time in America 1984

فیلمی تا حدی کلیشه‌ای از سرجیو لئونه با صحنه‌ها و انتظارهای طولانی. در عین حال یکی از اجراهایی که به شکل‌گیری چهرهٔ بازیگریِ رابرت دنیرو کمک کرد و روایتی جالب از تحول آمریکا در دوران ممنوعیت نوشیدنی‌های الکلی ارائه می‌دهد. این فیلم نشان می‌دهد که بازپس‌تولیدِ خوب تا چه اندازه اهمیت دارد و چگونه تدوین بد می‌تواند همهٔ کار را خراب کند. هنگامی که نسخهٔ بسیار...

فیلمی تا حدی کلیشه‌ای از سرجیو لئونه با صحنه‌ها و انتظارهای طولانی. در عین حال یکی از اجراهایی که به شکل‌گیری چهرهٔ بازیگریِ رابرت دنیرو کمک کرد و روایتی جالب از تحول آمریکا در دوران ممنوعیت نوشیدنی‌های الکلی ارائه می‌دهد. این فیلم نشان می‌دهد که بازپس‌تولیدِ خوب تا چه اندازه اهمیت دارد و چگونه تدوین بد می‌تواند همهٔ کار را خراب کند. هنگامی که نسخهٔ بسیار کوتاه‌شده‌ای از فیلم (حدود دو و نیم ساعت) در آمریکا اکران شد، تماشاگران سردرگم شدند و فیلم در گیشه شکست خورد؛ نتیجه این نسخهٔ فراموش‌شدنی و بدتدوین‌شده این بود که شانس فیلم برای حضور در مراسم بزرگ جوایز بسیار کاهش یافت. گاهی یک فیلم بلندِ کامل بهتر از نسخهٔ ناقص و فشرده است. فیلمنامه بسیار خوبِ فیلم مسیر جنایی گروه کوچکی از نوجوانانِ یک جامعهٔ یهودی در نیویورک را از دههٔ ۲۰ تا ۶۰ دنبال می‌کند. داستان حولِ «نودلز» می‌چرخد، اما شخصیتِ اصلی در عمل «مکس» است که تبدیل به رئیس گروه می‌شود؛ رابطهٔ میان آن دو به‌خوبی واکاوی شده است. با این حال، بعضی زیرپلات‌ها ناتمام می‌مانند: رابطهٔ عاشقانهٔ نودلز و دبورا به اندازهٔ کافی گسترش نمی‌یابد، چند شخصیت دیگر سطحی و کم‌پرداخته‌اند و برخی موقعیت‌ها—مثل مرگ خشونت‌آمیز جوان‌ترین عضو گروه—به‌درستی بررسی نمی‌شوند. به نظر می‌رسد بسیاری از این مشکلات ناشی از حذف‌های رادیکال در اتاق تدوین بوده است. رابرت دنیرو از اولین گزینه‌های بازیگری بود و در انتخاب برخی بازیگران دیگر نیز تأثیر داشت. دنیرو درخشان و بی‌نقص است و نقش‌آفرینی‌اش کیفیت بالایی ارائه می‌دهد؛ نقش‌هایی مانند همین و آثار دیگری نظیر Taxi Driver و Goodfellas تا حدی تصویر او را در ذهن عمومی به ژانر جنایی پیوند زده‌اند. جیمز وودز در نقشش فوق‌العاده است و این یکی از بهترین کارهای فیلمی او محسوب می‌شود. الیزابت مک‌گاورن نیز بازی قابل‌قبولی دارد، اگرچه مسیر حرفه‌ای‌اش آن‌طور که شاید شایسته بود، اوج نگرفت (موفقیت واقعی‌اش را بعدها با Downton Abbey دیدیم). مشارکت کوتاه اما قابل‌توجهِ جنیفر کانلی که هنوز جوان بود، جلب‌توجه می‌کند. از سوی دیگر، جو پشی در چند صحنه ظاهر می‌شود و به‌نظر می‌رسد از او استفادهٔ کامل نشده—شاید باز هم نتیجهٔ حذف‌ها در تدوین باشد. لئونه همهٔ تجربیات بصری‌اش را در این فیلم به‌کار می‌گیرد: فیلم‌برداری خیره‌کننده‌ای با حرکت‌های آهستهٔ دوربین، نماهای بستهٔ به‌یادماندنی و رنگ‌های پرطنین دارد. فلش‌بک‌ها خوب مشخص شده‌اند و بیننده با منابع سینمایی این شیوه مشکلی در دنبال‌کردن جهش‌های زمانی ندارد. جلوه‌های ویژه، لباس‌ها و گریم (پیری استادانهٔ دنیرو) در سطح بالایی قرار دارند. از سوی دیگر، فیلم سرشار از صحنه‌های خشن و گرافیکی است؛ قتل‌های بی‌رحمانه، کتک‌کاری‌ها، تیراندازی‌ها، سکس نوجوانان، ویوریزم و از همه برجسته‌تر یک صحنهٔ تجاوز بلند و نسبتاً گرافیک—این فیلم مناسب افرادی با قلب ضعیف نیست. موسیقی متنِ انیو موریکونه بسیار مورد تحسین است و اگرچه نویسندهٔ نقد از پن‌فلوت طرفداری ندارد و احساس می‌کند این عنصر حالتی شرقی می‌بخشد که شاید برای یک فیلم رزمی مناسب‌تر به‌نظر برسد، در کل موسیقی تأثیرگذار است. روایتِ فیلم به‌صورت یک بازخوانی قدرتمند (و با امتیازدهی موریکونه) چارچوب‌بندی شده: چهل سال از زندگی «نودلز» را دنبال می‌کند و رشدِ نیویورک را به نمایش می‌گذارد. محتوای یک کیف‌پول قدیمی حکم یادآور را دارد و نشان می‌دهد چگونه او و سه دوست کودکی‌اش تصمیم گرفتند که سرنوشتِ خیابان برایشان کافی نیست و راهِ استفاده از «سامانه» برای پیشروی تنها گزینه است. ممنوعیت، خشونت و جنایت آن زمان پولِ رایج بودند و نودلز یاد می‌گیرد که وجدان دربارهٔ این امور را کنار بگذارد. عشق، انتخاب‌ها، سازش‌ها و تراژدی همه حضور دارند و لئونه با همراهی دنیرو ما را در یک توالی احساسی و پرشخصیت غوطه‌ور می‌کند. فیلم از نظر بصری عالی است، دقت در جزئیات چشمگیر است و بازیگران مکمل قوی کمک می‌کنند تا اغلب اوقات احساس کنیم واقعاً آن‌جا هستیم؛ در بدبختی، خطر و فرصت‌های دههٔ ۱۹۳۰ زندگی می‌کنیم و نفس می‌کشیم. فیلم طولانی است، اما کشدار نیست؛ طولِ مناسب اجازه می‌دهد شخصیت‌ها رشد کنند، نفس بکشند، ناپدید شوند و شاید بعدها در لباس دیگری بازگردند. موضوع پیری و ظهور دیگرانی با استانداردها و اخلاقیات متفاوت نیز مطرح است؛ وفاداری و یکپارچگیِ افراد همیشه منطبق باقی نمی‌ماند. اینکه فیلم نامزدی اسکار نگرفت عجیب است؛ این یکی از معتبرترین و واقعی‌ترین تصویرهایی است که سینما از ظهور نیویورک ارائه کرده است. در مجموع، اگر نسخهٔ بلندِ کارگردان را روی پردهٔ بزرگ ببینید، بهتر می‌توانید بر فیلم متمرکز شوید، از فیلم‌برداری لذت ببرید و وسعتِ دیدِ لئونه را بهتر درک کنید. فقط پیش از تماشای فیلم به محتوای خشونت‌آمیز و برخی صحنه‌های آزاردهنده توجه داشته باشید.