فیلم Vertigo 1958

همه‌چیز را که می‌دانم این است که فیلم در ابتدا چندان موفق نبود و احتمالاً چون بیننده انتظار فیلمی این‌قدر تاریک و خفقان‌آور را نداشت. از همان ابتدا «سرگیجه» به‌خاطر حال‌وهوای سورئال و کابوس‌وارش بسیار عجیب به‌نظر می‌رسید. به هنرمندی هیچکاک در به تصویر کشیدن ترس از ارتفاع جیمی استوارت کلاه از سر برمی‌دارم؛ او با به‌کارگیری یکی از قدیمی‌ترین تکنیک‌های فیلم‌برداری — همان دالی-زوم،...

همه‌چیز را که می‌دانم این است که فیلم در ابتدا چندان موفق نبود و احتمالاً چون بیننده انتظار فیلمی این‌قدر تاریک و خفقان‌آور را نداشت. از همان ابتدا «سرگیجه» به‌خاطر حال‌وهوای سورئال و کابوس‌وارش بسیار عجیب به‌نظر می‌رسید. به هنرمندی هیچکاک در به تصویر کشیدن ترس از ارتفاع جیمی استوارت کلاه از سر برمی‌دارم؛ او با به‌کارگیری یکی از قدیمی‌ترین تکنیک‌های فیلم‌برداری — همان دالی-زوم، یعنی زوم کردن در حالی که سوژه از دور می‌شود — حس وحشت و ناامنی شخصیت را در مواجهه با ارتفاع به‌خوبی نشان می‌دهد. مانند همیشه، حضور کوتاه کارگردان در فیلم (کِی‌مَنِ تلخیصی) جذاب است؛ چون عادت همیشگی اوست، چشم تماشاگر در طول فیلم می‌گردد تا او را پیدا کند. در پایان، این تریلر جاودانه با وجود ظهور فیلم‌های مدرن جدید، هنوز یک گوهر کلاسیک است. جلوه‌های بصریِ برجسته‌اش نیز در مقایسه با افکت‌های دیجیتال، حالتی بی‌زمان دارند. امیدوارم نقدم باعث سرگیجه‌تان نشود :) هرگز ستایش جهانی از «سرگیجه» را درک نخواهم کرد. تنها توضیحی که می‌توانم برای این محبوبیتِ کورکورانه ارائه دهم، تقلیدِ بی‌چون‌چرایِ عقاید است. برایم غیرقابل‌فهم است که کسی این فیلم را به «North by Northwest» یا «Rear Window» ترجیح دهد. فیلمی است بسیار خوب ساخته‌شده اما فوق‌العاده کسل‌کننده. یک تریلر پرتنش و گیج‌کننده از استاد. خلاصه داستان: یک کارآگاه بازنشسته که دچار ترس از ارتفاع است، پرونده همسر یکی از دوستان قدیمی دانشگاهش را می‌پذیرد؛ زنی که ممکن است تحت تسلط روح مادر بزرگش باشد که سال‌ها پیش خودکشی کرده بود. اما البته در زیر سطح ماجرا رازی بسیار تاریک‌تر و زمینی‌تر نهفته است. کامنت‌ها: جیمز استوارت در نقش ضدقهرمان این فیلم بی‌نقص است: باهوش و شجاع، اما در عین حال پریشان، از‌خود‌بی‌خود و گاه حساس و مالکانه. او نقش دشواری را فوق‌العاده اجرا می‌کند. در نقش مکملِ دوست وفادار استوارت، «میدج»، باربارا بل گدس حضور دارد و بازی دلپذیری از خود ارائه می‌دهد. طبق یکی از منابعی که خوانده‌ام، پس از اینکه «سرگیجه» در زمان اکران شکست خورد، هیچکاک استوارت را مقصر دانست و ادعا کرد او (استوارت) زیاد پیر شده و مردم دیگر تمایلی به تماشای او ندارند و به همین دلیل فیلم موفق نشد. وقتی هیچکاک بعداً «North by Northwest» را ساخت، گفته می‌شود استوارت از هیچکاک خواسته نقش اصلی را به او بدهد، اما هیچکاک نپذیرفت و نقش را به کری گرانت داد، درحالی‌که گرانت چهار سال از استوارت بزرگ‌تر بود. اما طبق بیوگرافی کری گرانت که پملا ترسکات نوشته است، دلیل انتخاب گرانت صرفاً این بود که آنها با هم هماهنگیِ کاری خوبی داشتند و پس از موفقیت «To Catch a Thief» می‌خواستند دوباره با هم کار کنند. خلاصه اینکه نقش اصلی «North by Northwest» از ابتدا برای کری گرانت در نظر گرفته شده بود. صرف‌نظر از این حواشی، «سرگیجه» شهرت بالایی به‌عنوان یک شاهکار سینمایی به‌دست آورده و به‌حق شایسته آن است. فیلم از لحاظ تصویربرداری نیز زیباست و سراسر اثر حالتی نرم، روح‌انگیز و خواب‌مانند دارد که کاملاً جذب‌کننده است. این از آثار مورد علاقه‌ام از هیچکاک نیست و بی‌تردید حال‌وهوایی افسرده دارد، اما همچنان از نظر بصری چشم‌گیر است و دو بازی شگفت‌انگیز از جیمز استوارت و کیم نوواک دارد. این فقط دومین‌باری است که این فیلم را می‌بینم؛ حدس می‌زنم آخرین‌بار حدود ده سال پیش بوده است. نمره: 3.75 از 5 شاید به‌خاطرِ بی‌میلی من نسبت به فیلم بیش‌ازحد تحسین‌شده «North by Northwest» باشد، اما فعلاً این فیلم محبوب‌ترین اثر هیچکاک از نظر من است.