مستند No Other Land 2024

صرف‌نظر از موضع شما دربارهٔ درست یا نادرست این درگیری اسرائیل/فلسطین، نتیجه‌ای جز این به دست نمی‌آید که خانواده‌های عادی ساکن کرانهٔ باختری از سوی دولت اسرائیل به‌طرزی شنیع رفتار می‌شوند. دیدن خانه‌های گلی یک‌اتاقه که با بولدوزر نابود می‌شوند و لوله‌های آب خانگی که خراب می‌گردند، چیزی جز شگفتی و خشم برنمی‌انگیزد و تعجبی نیست که نیروها تا جایی که می‌توانستند تلاش می‌کردند جلوی...

صرف‌نظر از موضع شما دربارهٔ درست یا نادرست این درگیری اسرائیل/فلسطین، نتیجه‌ای جز این به دست نمی‌آید که خانواده‌های عادی ساکن کرانهٔ باختری از سوی دولت اسرائیل به‌طرزی شنیع رفتار می‌شوند. دیدن خانه‌های گلی یک‌اتاقه که با بولدوزر نابود می‌شوند و لوله‌های آب خانگی که خراب می‌گردند، چیزی جز شگفتی و خشم برنمی‌انگیزد و تعجبی نیست که نیروها تا جایی که می‌توانستند تلاش می‌کردند جلوی فیلم‌برداری را بگیرند. این مستند بر مبارزات یوال و باسل تمرکز دارد که می‌کوشند تا حد امکان از نابودی جامعهٔ خود جلوگیری کنند. مبارزهٔ آن‌ها مسالمت‌آمیز است — نه اسلحه‌ای دارند و نه راکت، و از به‌کارگیری آن‌ها دفاع نمی‌کنند؛ فقط می‌خواهند به زندگی معیشتی خود در آرامش ادامه دهند. همیشه می‌توان دربارهٔ حقوقی بودنِ اینکه چه کسی زودتر آنجا بوده یا چه کسی ادعا دارد بحث کرد، اما پخش چنین تصاویری در سراسر جهان برای دولت نتانیاهو و اعتبار او حکم یک فاجعهٔ روابط عمومی را دارد. این فیلم تلاشی برای بی‌طرفی نشان نمی‌دهد و آنچه می‌بیینیم عمدتاً مطابق نیت سازندگان است، که هدفش برجسته‌کردن نگرشِ شهرک‌نشینان است — و گاهی خشونت‌آمیز هم هستند، بنابراین ممکن است کمی یک‌طرفه به نظر برسد؛ اما وقتی یک گُروه از نیروهای سنگین‌مسلح، تانک‌ها و تیم‌های تخریب صرفاً با هدف نابودی به یک روستا فرستاده می‌شوند — نه حتی برای بازاستفاده از ساختمان‌ها — آنگاه بحث‌های اخلاقی پیش از آنکه آغاز شود از میان می‌رود. این جوانان زیر آسمان می‌خوابند و با آینده‌ای نامطمئن روبه‌رو هستند و کسانی که به‌دنبال سلب مالکیت آن‌ها هستند، آشکارا هیچ اهمیتی به سرنوشت‌شان، والدین سالمندشان، کودکانشان — حتی گله‌هایشان — نمی‌دهند. اگر با چنین خصومت و بی‌رحمی با مردم رفتار کنید، نباید تعجب کنید که این به نفرت، کینه و خشم تبدیل می‌شود. مردم قرن‌هاست بر سر این زمین می‌جنگند؛ آیا وقت آن نرسیده که جامعهٔ بین‌المللی راه‌حلی تحمیل کند که حقوق هر دو جامعه را محترم بشمارد؟ شاید ساده‌لوحانه به نظر برسد، اما تا زمانی که غرب به تسلیح و تجدید تسلیح نیروی دفاعی اسرائیل ادامه می‌دهد و نظام قضایی به‌طور سلیقه‌ای دربارهٔ افراد با ادیان و پیشینه‌های مختلف تصمیم می‌گیرد، دور از ذهن نیست که این دو جوان تا کی رضایت دهند فقط از شبکه‌های اجتماعی و افکار عمومی برای تغییر اوضاع استفاده کنند و ناچار نشوند خودشان دست به اقدامات مستقیم‌تری بزنند. فیلم ساده ساخته شده و به‌همین دلیل مؤثر است. صرف‌نظر از نحوهٔ نگاه به ناپایداری جاری میان اسرائیل و حماس در غزه، بحران دیگری که کمتر شناخته شده اما به همان اندازه انفجاری است، مدت‌هاست در این منطقه جریان دارد. این مناقشهٔ نزدیک به سی‌ساله به‌صورت آرام اما نگران‌کننده‌ای در کرانهٔ باختری اشغالی فلسطین رخ می‌دهد و طرف‌هایی درگیر آن‌اند که با درگیریِ شناخته‌شدهٔ کنونی ارتباط مستقیمی ندارند؛ درگیری‌ای که تا انتشار این فیلم توجه اندکی به خود جلب کرده بود. این مستند که در طول چهار سال فیلم‌برداری شده، به‌دست تیم نویسندگی و کارگردانی یوال آبراهام، ریچل زور، حمدان بالال و باسل عدرا مجموعه‌ای شوکه‌کننده دربارهٔ فجایعی است که بی‌وقفه و بی‌رحمانه بر فلسطینی‌های منطقهٔ ماسافر یاتا نازل شده است. این مجموعهٔ تقریباً بیست روستا به‌صورت یک‌باره توسط دولت اسرائیل (با مهر تأیید دادگاه‌ها پس از ۲۲ سال نبرد قضایی) مصادره شد تا به میدان تمرین یگان‌های تانک تبدیل شود؛ اقدامی که شامل تخریبِ سازه‌های موجود و آواره‌کردن ساکنان بود، برخی از خانواده‌ها نزدیک به دویست سال روی زمین‌شان زندگی کرده بودند. بسیاری از کسانی که مقاومت کردند با اخراج اجباری، زندان یا خشم بی‌رحمانهٔ نیروهای اسرائیلی مواجه شدند؛ واکنش‌هایی که شامل نفرتِ آشکار، جراحات شدید و حتی مرگ بود. بدتر اینکه آوارگان اغلب جایی برای رفتن نداشتند و برخی مجبور شدند در غارهای کوه‌های مجاور زندگی کنند. مردم محلی بارها مقاومت کردند و بعضی حتی تلاش کردند خانه‌ها و مدارس از دست‌رفته را بازسازی کنند، اما آرزوهای‌شان در دورهای بعدی تخریب‌های رسمی بار دیگر نقش بر آب شد. آشکار است که این اقدامات پیش از حملات حماس رخ داده‌اند، پس حتی نمی‌توان انتقام را به‌عنوان بهانه‌ای موجه برای آن‌ها مطرح کرد. در این چارچوب، آیا کسانی که خود را انسان‌دوست می‌نامند در برابر چنین تراژدی غیراخلاقی‌ای — حتی اگر از نظر قانونی قابل‌توجیه اعلام شده باشد — می‌توانند همچنان خود را انسان‌دوست بنامند؟ کجاست شفقت، انصاف و عدالت؟ این روایت میدانی بی‌پرداخت این وضعیت هولناک را ثبت می‌کند؛ عملی فراتر از حد و توجیه‌ناپذیر، به‌ویژه وقتی انگیزهٔ پنهان و پیش‌تر افشا نشدهٔ این مصادرهٔ زمین‌ها رسوا می‌شود. این گزارش تند و رسوا که عمدتاً توسط فعال فلسطینی باسل عدرا و روزنامه‌نگار تحقیقی اسرائیلی یوال آبراهام فیلم‌برداری شده، میزان فاجعه‌ای را نشان می‌دهد که در این منطقه رخ داده و همچنین نشان می‌دهد وقتی افرادی از دو پیشینهٔ متضاد با هم متحد می‌شوند تا حقیقت را افشا کنند و به‌دنبال راه‌حل بگردند چه امکان‌هایی پدید می‌آید. «No Other Land» تماشای آسانی نیست (بینندگان حساس توجه کنند)، به‌خصوص به‌خاطر صحنه‌های گرافیکی خشونت که بعضی مواقع — راستش را بخواهیم — پس از مدتی تکراری به‌نظر می‌رسند. با این حال، این نامزد اسکار بهترین فیلم مستند نور روشنی بر این عملِ وحشیانهٔ کاملاً غیرقابل‌قبول می‌اندازد؛ عملی که هر جامعهٔ به‌اصطلاح متمدنی باید از آن شرمسار باشد، به‌ویژه اکنون که چشمِ جهان ناظر است. یک پرترهٔ دلگرم‌کننده در دلِ جهنم. به‌نظر می‌رسد مثل یک فیلم جنگی جذاب است با شخصیت‌هایی دوست‌داشتنی که سرپناه‌های ساده می‌سازند و در شرایط وحشتناک دوام می‌آورند؛ اما واقعیت ناامیدکننده و تلخِ ماجرا بر همه‌چیز غلبه دارد.