فیلم Hamlet 1964

از آنجا که روسی بلد نیستم، از تماشای این اثر تنها با زیرنویس کمی دلهره داشتم. ولی واقعاً جای نگرانی نبود: آشنایی پایه‌ای با تراژدی شکسپیر کافی است تا این تجربه آرام‌آرام زیر پوستتان بنشیند. من نشستم و از داستانی به‌شدت تاریک، سنگین و دلگیر درباره خیانت، ریاکاری و جنون که فقط شکسپیر می‌توانست بنویسد — و احتمالاً تنها شوروی‌ها می‌توانستند چنین آن را اجرا...

از آنجا که روسی بلد نیستم، از تماشای این اثر تنها با زیرنویس کمی دلهره داشتم. ولی واقعاً جای نگرانی نبود: آشنایی پایه‌ای با تراژدی شکسپیر کافی است تا این تجربه آرام‌آرام زیر پوستتان بنشیند. من نشستم و از داستانی به‌شدت تاریک، سنگین و دلگیر درباره خیانت، ریاکاری و جنون که فقط شکسپیر می‌توانست بنویسد — و احتمالاً تنها شوروی‌ها می‌توانستند چنین آن را اجرا کنند — لذت بردم. فیلم از بهترین مکان ممکن شروع می‌شود: قلعهٔ سنگین و خفقان‌آور السینور (در واقع ایوانگورُد) با دیوارهای بلند و دروازهٔ سنگینش، جایی که برای اولین بار با شاهزادهٔ عزادار «هملت» (Innokentiy Smoktunovskiy) آشنا می‌شویم؛ او پس از شنیدن خبر مرگ پدر و ازدواج سریع عمویش «کلادیوس» (Mikhail Nazvanov) با مادر بیوه‌اش «گرترود» (Ella Radzina) به خانه بازگشته است. شتاب در این وقایع لایه‌ای از یأس در دل شاهزاده می‌افکند و شک به قتل پادشاه در ذهنش شکل می‌گیرد. این تردیدها زمانی شدت می‌یابند که آسمان تاریک و ابرهای طوفانی پیشگویی‌ای را پیش رویش می‌نهند که صحنهٔ چند ساعت بعدی درامی خانوادگی را رقم می‌زند. نورپردازی سهم زیادی در خلق این فضا دارد و همراه با دکورهای داخلی باشکوه، لباس‌ها و موسیقی برجسته شستاکوویچ، الگویی نفس‌گیر، دقیق و پرتنش پدید می‌آورد که بستری مناسب برای بازی تأثیرگذار بازیگران فراهم می‌کند؛ بازیگرانی که از چهره و حرکات‌شان شور و احساس فوران می‌کند، و هرچه داستان پیش می‌رود احساسات نیز خروشانی‌تر می‌شوند. نوسان‌های ماجراهای جوان، جست‌وجوی اعتماد و حقیقت و تک‌گویی‌های به‌راستی قابل‌تشخیص—even در زبان روسی—این فیلم را به اثری سترگ و تأثیرگذار تبدیل می‌کند؛ فیلمی شیک و در عین حال تلخ. این نسخه از هملت به‌راحتی هم‌رتبهٔ هر اقتباس شناخته‌شدهٔ دیگری است، و حتی اگر از این نمایشنامه‌نویس که گاهی پرحرف و مفصل می‌نویسد، علاقه‌ای نداشته باشید، باز هم می‌توانید از اقتباسی الهام‌بخش از درامی دودمانی و پرخون، مملو از خیال و تهدید به کارگردانی گوریوی کوزینتسف (Grigoriy Kozintsev) لذت ببرید. این فیلم بهتر است روی پردهٔ بزرگ دیده شود تا از منظر بصری بیشترین تأثیر را بگذارد، اما حتی روی یک تلویزیون خوب هم می‌لرزد و تأثیرگذار است.