فیلم Ivan’s Childhood 1962

«کودکی ایوان» که در ۱۹۶۲ منتشر شد، نخستین فیلم بلند کارگردان شوروی، آندری تارکوفسکی است. فیلم اقتباسی است از داستان کوتاهی از ولادیمیر بوگومولوف که در زمان جنگ جهانی دوم اتفاق می‌افتد؛ قهرمان آن پسری یتیم دوازده‌ساله (نیکلای بورلیاِف) در جبهه شرقی است که به‌خاطر جثه کوچک خود می‌تواند مواضع آلمانی‌ها را بدون جلب‌توجه شناسایی کند. مأموریت‌های ایوان برای ارتش مفید بوده، اما افسرانی چون...

«کودکی ایوان» که در ۱۹۶۲ منتشر شد، نخستین فیلم بلند کارگردان شوروی، آندری تارکوفسکی است. فیلم اقتباسی است از داستان کوتاهی از ولادیمیر بوگومولوف که در زمان جنگ جهانی دوم اتفاق می‌افتد؛ قهرمان آن پسری یتیم دوازده‌ساله (نیکلای بورلیاِف) در جبهه شرقی است که به‌خاطر جثه کوچک خود می‌تواند مواضع آلمانی‌ها را بدون جلب‌توجه شناسایی کند. مأموریت‌های ایوان برای ارتش مفید بوده، اما افسرانی چون سرهنگ‌دوم گریازنوف (نیکلای گریکو)، کاپیتان کولین (والنتین زوبکوف) و ستوان گالتسف (یوگنی ژاریکوف) بسیار مشتاق‌اند او را به یک آکادمی نظامی بفرستند تا از خطوط مقدم دور شود، به‌ویژه که یورش نهایی علیه آلمانی‌ها نزدیک است. روایت فیلم میان دو مأموریت ایوان از طریق رودخانه دنیپر به قلمرو تحت اشغال آلمان رخ می‌دهد. فیلم زندگی دشوار سربازان در جبهه و ویرانی‌هایی را که جنگ به روستای شوروی وارد کرده ــ روستایی که ساختمان‌های آسیب‌دیده‌اش اکنون محل استقرار ارتش است ــ به تصویر می‌کشد. گذشتهٔ ایوان به‌طور رمزآلود و از طریق گفت‌وگوهای سربازان، صحنه‌های رویایی یا بازگشت به گذشته آشکار می‌شود. یک خط فرعی دربارهٔ تلاش‌های مزاحم‌کنندهٔ کولین برای اغوای پرستار ماشا (والنتینا مالیاوینا) است و در تضادی آشکار با روایت‌های پیشین شوروی از جنگ نشان می‌دهد که در زمان جنگ، هم‌رزمان خودی می‌توانند به‌همان اندازه خطرناک باشند که دشمن. در مقایسه با دیگر آثار تارکوفسکی، «کودکی ایوان» هنوز اثری ناپخته است. خبری از آن ریتم کند و تقریباً آیینی که فیلم‌های بعدی او را متمایز می‌کند نیست و فیلم در مدت کوتاه ۹۰ دقیقه عرضه می‌شود. با این حال چند نما (قاب‌های دنبال‌کننده دیوار، ورق زدن ایوان در دفترچه‌ای از هنر مذهبی) نشانه‌هایی از تارکوفسکیِ پخته در جنینی خود دارند و استفادهٔ برجسته از نمادهای مذهبی (صلیب‌ها، فرسکوها) از همین‌جا قابل‌مشاهده است. تصویربرداری وادیم یوسوف به‌یادماندنی است؛ در برخی نماها چندین «لایه» دید وجود دارد و قاب‌بندی‌های برجسته با تیرهای شکستهٔ چوبی که گویی مانع حرکت شخصیت‌ها می‌شوند، چشمگیر است. با این حال بسیار ناامید شدم که در پایان فیلم ناگهان به نوعی فیلم ضدآلمانی شوروی تبدیل می‌شود و با تصاویر آرشیوی از تسخیر برلین توسط ارتش سرخ تکمیل می‌گردد؛ طوری به نظر می‌رسد که کارگردان کاملاً دیگری هدایت اثر را به‌دست گرفته است.