فیلم Mutiny on the Bounty 1962

برای من این نسخه هیچ‌وقت نمی‌توانست از نسخه لوتون/گیبلِ ۱۹۳۵ بهتر باشد، اما با وجود اجرای نسبتاً نمایشی و اغراق‌آمیز مارلون براندو، باز هم تبدیل به یک بازسازی قابل قبول از داستان کشتی باونتی می‌شود. کشتی‌ای کوچک با مأموریتی بزرگ: دور زدن دنیا تا به تاهیتی برسند، نهال‌های نان‌میوه را بار بزنند و به کارائیب ببرند تا به‌عنوان علوفه برای بردگان استفاده شود. از همان...

برای من این نسخه هیچ‌وقت نمی‌توانست از نسخه لوتون/گیبلِ ۱۹۳۵ بهتر باشد، اما با وجود اجرای نسبتاً نمایشی و اغراق‌آمیز مارلون براندو، باز هم تبدیل به یک بازسازی قابل قبول از داستان کشتی باونتی می‌شود. کشتی‌ای کوچک با مأموریتی بزرگ: دور زدن دنیا تا به تاهیتی برسند، نهال‌های نان‌میوه را بار بزنند و به کارائیب ببرند تا به‌عنوان علوفه برای بردگان استفاده شود. از همان ابتدا مشخص می‌شود که کاپیتان بلی (تروور هوارد) آدمی نیست که بشود با او شوخی کرد؛ او حکومتی و خشن است و کوچک‌ترین تخطی را بی‌رحمانه مجازات می‌کند. هرچه سفر ادامه می‌یابد و آب تازه تمام می‌شود و غذاها جابه‌جا می‌شوند، مردان به ستوان کریستین (براندو) روی می‌آورند تا کمی تسکین بیابند. این دو افسر از ابتدا در تضادند؛ زیردستِ پرزرق‌وبرق در برابر فرمانده‌ای سخت‌گیر قرار می‌گیرد. ورودشان به جزیره سرانجام باعث رسیدن مردان به نقطه انفجار می‌شود و کریستین کاری را انجام می‌دهد که در عرف دریانوردی غیرقابل‌تصور است. داستان تاریخی است، پس ما از نتیجه آگاهیم؛ تروور هوارد در نقش فرمانده نمایشی بسیار قانع‌کننده ارائه می‌دهد—صدای عمیق و خشدارش هم کمک می‌کند—نقشی که ترجیح می‌دهد درخت‌ها را سیراب کند تا خدمه‌اش را. ریچارد هریس، هیو گریفیت و چهره‌های شناخته‌شدهٔ دیگر خدمه را خوب پر می‌کنند و جلوه‌های بصری فیلم، به‌ویژه نماهای دریا، خطرات دریا و سخت‌گیری فرمانده را به‌خوبی نشان می‌دهد. بخش‌هایی از داستان مربوط به پیت‌کرن کمی ضعیف‌تر است و اجرای براندو از نظر لهجه و تئاتری بودن برایم جذاب نبود، اما در مجموع ارزش دیدن دارد. (لو دادن داستان) سه نسخهٔ اصلیِ داستان باونتی عبارت‌اند از: نسخهٔ سیاه‌وسفید ۱۹۳۵ با کلارک گیبل؛ این نسخهٔ ۱۹۶۲ با مارلون براندو؛ و نسخهٔ ۱۹۸۴ با مل گیبسون که صرفاً «باونتی» نام دارد. داستان طغیان در واقعیت رخ داده است: ویلیام بلی در ۱۷۸۷ مأمور شد نهال‌های نان‌میوه را از تاهیتی بردارد و به انگلستان بازگرداند. قرار بود دور دنیا را بزنند، اما نتوانستند از دماغه هورن عبور کنند و مجبور شدند به دور آفریقا بروند؛ بنابراین ده ماه طول کشید تا به تاهیتی برسند و به‌خاطر دورهٔ خاموشی نان‌میوه‌ها پنج ماه دیگر هم آنجا ماندند. بومیان دوستانه و زنان زیبا بودند و به‌جز بلی، خدمه تحت تأثیر بهشت پولینزی قرار گرفتند. اما پس از پنج ماه مجبور بودند مأموریت را تمام کنند و به انگلستان بازگردند. سه و نیم هفته بعد فلچر و ۱۸ نفر دیگر، کشتی را به تصرف درآوردند. کریستین بلی و ۱۸ نیروی وفادار را با قایق کوچکی به دریا رها کرد. او سپس به تاهیتی بازگشت، ۱۶ نفر را پیاده کرد، ولی ۶ مرد تاهیتی و ۱۱ زن را با خود برداشت. کریستین سپس با ۸ تن دیگر از طغیان‌کنندگان و تاهیتی‌ها فرار کرد تا از نیروی دریایی سلطنتی در امان بماند و نهایتاً در جزیرهٔ پیت‌کرن که دور از مسیرهای معمول و اشتباه‌نقشه‌خورده روی نقشه‌های رسمی بود ساکن شدند. نسخهٔ مل گیبسون دقیق‌ترینِ تاریخی است، اما نسخهٔ براندو باشکوه‌ترین و جذاب‌ترین است، حتی با طول سه ساعته‌اش. نسخهٔ سیاه‌وسفید ۱۹۳۵ برای زمان خودش فیلم خوبی است، اما به‌نظر تماشاگران امروزی قدیمی و ساختگی خواهد آمد. نکات تاریخی ریزبین‌ها را آزار می‌دهد، ولی کلیت ماجرا درست است: فلچر از خانواده‌ای اشرافی اما در حال سقوط بود (دلیل گرفتن مأموریت روشن می‌شود)؛ دو پنیر گم شد و بلی متهم اصلی و ظالمانه مقصر دانسته شد؛ آن‌ها پس از تلاش ناموفق برای عبور از دماغه هورن نهایتاً پنج ماه در تاهیتی ماندند و فلچر مجذوب مایمیتی شد؛ بعد از طغیان آن‌ها در پیت‌کرن جا ماندند و باونتی را آتش زدند؛ و کریستین هم در جزیره کشته شد، هرچند در واقع او سه و نیم سال بعدتر در خشونت به‌دست یکی از مردان تاهیتی کشته شد. با این حال تفاوت‌هایی هم هست: کریستین هنگام شروع مأموریت فقط ۲۳ سال داشت، ولی براندو حدود ۳۷ ساله بود؛ بلی فلچر را می‌شناخت و قبلاً دو بار با او سفر کرده بود، در حالی که فیلم ابتدا ملاقاتشان را نشان می‌دهد؛ طغیان شبانه رخ داد نه در روز و نه بر سر یک قاشق آب؛ و فلچر به خاطر مجروحیت ناشی از آتش‌سوزی کشتی کشته نشد. چه چیزهایی خوب کار می‌کند: براندو در نقش کریستین جذاب است و تروور هوارد در نقش بلی عملکرد خوبی دارد. تماشاگر رابطهٔ این دو را می‌بیند که چگونه در طول داستان بدتر می‌شود و به طغیان می‌انجامد. هرچند بلی به‌صورت یک اقتدارگرای ناپسند نمایش داده می‌شود، تصویر کلی این است که او عمدتاً برای انجام مأموریت سخت‌گیری می‌کرد. فلچر اشاره می‌کند که احتمالاً در دربار دریایی اعمال بلی قابل توجیه به‌نظر می‌رسد. بلی قطعاً نقایصی داشت و در ناوگان به‌عنوان «آن آدم منفورِ باونتی» شناخته شد؛ او بعدها حتی یک طغیان دیگر نیز در نیو ساوت ولزِ استرالیا تجربه کرد. با وجود اینکه دریانوردی برجسته بود، طبیعت متکبّر و سوءاستفاده‌گرش وفاداری را از بین برد و مردم را از خود دور کرد. با این وجود، ارزش این را دارد که فیلم او را مثل یک شرور مطلق و کاملاً حریص نشان نمی‌دهد—چیزی که نسخهٔ ۱۹۳۵ تا حدی انجام داده بود. پس از طغیان، بلی و افراد وفادارش در قایق به فکر چاره می‌افتند؛ بلی تصمیم می‌گیرد به تیمور برود که ۳۶۰۰ مایل فاصله داشت، به‌جای این‌که خود را بر جزیره‌ای منزوی بیندازد. تصمیم «دیوانه‌وار» بلی از تمایلش به انتقام ناشی می‌شود. وقتی برخی از وفاداران اعتراض می‌کنند، او شمشیری برمی‌دارد و می‌گوید: «اشتباهی بزرگ خواهد بود اگر فرض کنیم که دیگر فرمانده نیستم.» بلی موفق می‌شود قایق را تا تیمور ببرد، بدون نقشه یا قطب‌نما! آن‌ها در ۴۷ روز، ۳۶۱۸ مایل پیمودند با کمترین تدارکات در یک قایق بیش‌جمعیت‌شده. هرچند همه در نهایت نجات یافتند، در هفته‌های بعد پنج نفر جان باختند. متأسفانه این سفر شگفت‌انگیز در این نسخه نمایش داده نمی‌شود؛ نسخهٔ گیبسون اما این بخش را نشان می‌دهد. این نسخهٔ ۱۹۶۲ همچنین افسردگی کریستین پس از طغیان را به‌خوبی نمایش می‌دهد. او خود را در کابین حبس می‌کند در حالی که بقیه در خشکی جشن می‌گیرند؛ او می‌داند دیگر هرگز نمی‌تواند به خانه بازگردد. صحنهٔ ملاقات مایمیتی در کابین و تلاشش برای بیرون کشیدن او از افسردگی بسیار تأثیرگذار است؛ او می‌گوید: «یا تو زندگی را می‌خوری یا زندگی تو را می‌خورد!» یکی دیگر از جنبه‌های مثبت این است که فیلم نشان می‌دهد زندگی چه وعده‌هایی به طغیان‌کنندگان در پیت‌کرن داد؛ نسخه‌های ۱۹۳۵ و ۱۹۸۴ این بخش را نشان نمی‌دهند. چه چیزهایی کار نمی‌کند: بخش‌هایی از آغاز فیلم—ده دقیقهٔ نماهای اسکله—کمی مصنوعی و متعلق به دورهٔ خودش به‌نظر می‌رسد. مشکل دیگر، همان‌طور که گفته شد، عدم نمایش سفر شگفت‌آور بلی تا تیمور است. جمع‌بندی نهایی: با وجود چند نادرستی تاریخی، نسخهٔ براندو از دید من جذاب‌ترین روایت از طغیان مشهور است. این نشان‌دهندهٔ یک فیلم بزرگ است. نسخهٔ ۱۹۸۴ مل گیبسون نیز بازسازی ارزشمندی است؛ تاریخی‌تر اما به اندازهٔ براندو گیراتر نیست. پیشنهاد می‌کنم هر دو فیلم را پشت‌سرِ هم ببینید. مدت پخش: ۳ ساعت و ۱۶ دقیقه. امتیاز: A